NGÔ
QUÂN MIỆN
Ông đồ già mặc chiếc áo the cũ đã bạc
úa, vít chiếc cần điếu ống rít một hơi thuốc lào nổ tanh tách, thở một luồng
khói mù mịt rồi bắt đầu dạy học. Ông cứ đọc xong một câu lại cầm mảnh tre gõ
đánh cách một cái xuống phản.
Bọn học trò gồm năm sáu đứa trẻ độ chín mười
tuổi, đứa thì đầu cạo trọc, đứa thì để tóc chỏm to bằng cái bát, vừa đọc, vừa
ngáp. Đứa thì dụi mắt, đứa thì lấy tay áo quệt ngang mũi. Có đứa vừa chợp ngủ
gật một cái thì tiếng thước của thầy đồ gõ ''cách'' một cái làm nó giật mình
tỉnh dậy, đọc theo. Bỗng chốc có tiếng guốc tre từ ngoài cổng đi vào. Lúc ấy,
thầy và trò cũng đều mệt cả rồi , thầy đập cái thước một hồi xuống phản:
- Thôi cho nghỉ?
Lũ trẻ con như được tháo khoán chạy toả ra
sân. Ông đồ quát :
 |
| Nhà thơ Ngô Quân Miện |
Thấm là tên một chú bé gầy gò, đầu cạo trọc
lốc, cái quần nâu trễ xuống quá rốn đã thủng hai miếng ở hai đầu gối. Bố mẹ
Thấm nhà nghèo, phải đi cày thuê, cấy mướn quanh năm. Có khi, bố đi làm thuê
mấy tháng liền ở tận đâu xa, đến hết vụ gặt mới về, gánh tồng tềnh mỗi bên lưng
thúng lúa. Mấy mẹ con Thấm ở nhà thường ngày chỉ bữa ngô, bữa khoai cộng với
rau hái ngoài bãi. Làng Thuận Vy của Thấm là một làng ở ngoài đê, tả ngạn sông
Hồng. Nghe nói ngày xửa ngày xưa, làng ở bên kia, thuộc tỉnh Nam Định, nhưng vì
sóng đánh mãi, đất cứ lở dần, làng phải chuyển sang bên bờ sông bên này thuộc
tỉnh Thái Bình. Đất phù sa mầu mỡ, mùa xuân, ngô khoai lên mơn mởn, nhưng từ
lúc biết đi, biết chạy trên bờ sông này, chú bé Thấm chưa lúc nào thấy cả nhà
mình được ăn no. Làng chỉ có một ít đất ruộng cấy lúa một vụ, nhờ nước trời,
lại ở ngoài đê nên một năm 4, 5 tháng lũ lụt, đói ăn. Không riêng gì nhà Thấm,
phần đông các gia đình ở đây đều sống trong những túp lều rách nát, cả làng
không có lấy một gian nhà ngói. Có những năm, người làng này và nhiều làng khác
ở tỉnh Thái Bình lũ lượt kéo nhau đi các miền kiếm ăn và chết đói rải rác ở
khắp các nơi.
